Home » Projects » Creaties » Boomspiegel

In het jaar 2007 betrok ik mijn eerste woning. Een appartement dat nieuw was opgeleverd. Rond deze tijd was ook de laan van bladverliezende coniferen langs het appartementencomplex aangeplant. Gedurende de voorbije jaren groeiden de piramidale Metasequoia glyptostroboides (Chinese moerascypres) in omvang en hoogte en zal dat voorlopig blijven doen tot het een hoogte van ruim twintig meter heeft bereikt.

Elke zomer ontstaat er een natuurlijke muur dat het complex, aan de andere kant ervan, grotendeels aan het zicht onttrekt. Tijdens de herfst en winter kleuren de naalden van groen naar oranjebruin en vallen tenslotte af. Op het balkon tref ik ze dan met regelmaat aan en incidenteel een door de harde wind meegevoerde tak.

Het was iets dat ik voor een gegeven aannam en hiervan ben ik me pas in 2022 van bewust geworden, moet ik bekennen. De gemeente Altena heeft de beslissing genomen om niet langer meer met regelmaat rondom de stam van de bomen te maaien. Het moet ons bomenbestand behoeden voor maaischade. Vanaf het begin van het jaar is er langzaam en geleidelijk een kraag van ruigte ontstaan rondom de coniferen in het laantje. Natuurlijke 'stapstenen' voor insecten, vogels en kleine zoogdieren, waar ze een schuilplaats en voedsel kunnen vinden en dieper de kern intrekken. Overheerst door grassen en wat heermoes heb ik tot zover weinig kruidachtige planten in deze ruigtekragen bespeurd en dierlijk leven evenmin veel.

Om het te doorbreken en het proces te versnellen heb ik één van de twee coniferen op het oog die recht voor mijn balkon groeien. De dichtstbijzijnde boom staat in een uitgestrekt grasveld, dat aan een kant begrenst wordt door een haag. Het geheel bestaat uit diverse tinten groen, bruin en grijs. Hier kan ik elk voorjaar van de bloemen van de uitgelopen bolgewassen bewonderen. Alleen de Narcissen zorgen in deze directe omgeving van het appartementencomplex tijdelijk voor wat kleur. 

14 februari 2022

28 februari 2022

3 maart 2022

15 maart 2022

1 april 2022

2 april 2022

22 april 2022

9 mei 2022

16 mei 2022

17 mei 2022

18 juni 2022

juli 2022

Deze ene boomspiegel heb ik aan de kant van het appartementencomplex deels van gras ontdaan. De grond was hard en het koste me moeite om deze zelfs oppervlakkig los te maken, zonder de boom daarbij te willen beschadigen. Het is de enige manier om andere planten een kans te geven hier te wortelen. Een nieuwsgierige zanglijster kwam tijdens het werk dichtbij om te kunnen zien waar ik mee bezig was en elke gelegenheid aan te grijpen om gemakkelijk aan voedsel te kunnen komen. 

Deze kruidachtige en vaste planten zijn afkomstig van een bouwgrond en zullen de concurrentie met de boom moeten aangaan om voldoende voedingsstoffen en water aan de bodem te onttrekken om zich blijvend te kunnen handhaven. Het is een ongelijke strijd, waar de boom ruim een decennium aan voorsprong heeft opgebouwd. Een paar emmers water voltooide de plantwerkzaamheden. De volgende dag regende het een groot deel van de dag. Het was bijna alsof het gepland was. Ik hoop dat dit de grond wat beter bewerkbaar zal maken als ik de rest van de grassen verwijder. Het eindbeeld is een kleurrijke boomspiegel met planten die de kans krijgen om te bloeien en ook te vermeerderen. Zoemende insecten die de bloemen bezoeken en een grotere variëteit aan andere dieren. Vanaf het balkon kon ik zien dat de zanglijster, die gedurende mijn werkzaamheden een veilige afstand had bewaard, de losgewoelde grond doorzocht naar wat eetbaars.

4 juni 2022

5 juni 2022

6 juni 2022

Na een paar dagen van overtrekkende wolken vol met regen was de grond aanzienlijk beter bewerkbaar. Op 7 juni heb ik de boomspiegel rondom de stam voltooid. Het aanwezige gras afgevoerd en vervangen door kruidachtige planten. Tijdens de grondwerkzaamheden heb ik helaas twee mierennesten verstoord in de bodem. Ze behoorden tot de Lasius niger en de Lasius flavus, op slechts dertig centimeter afstand van elkaar. Ik kwam er al snel achter dat ik het wat hogere gras om de boomspiegel heen beter had kunnen afknippen. De persoon die de grasmaaier bediende reed deels over het ingeplante gedeelte heen en daarbij zijn een aantal kruiden helaas verloren gegaan.

Na de regenachtige dagen volgden weer zonnige dagen. De temperatuur steeg. Om de planten een betere kans te geven heb ik ze gedurende enige tijd water gegeven. Het geeft planten misschien minder reden om dieper te wortelen, maar dat was de afweging die ik moest maken. 

Het beloofde 18 juni opnieuw een zonnige dag te worden. In de ochtend heb ik de planten rondom de boom van water voorzien om de dag door te kunnen komen. De langere planten beginnen deels geel te kleuren en af te sterven. Achteraf had ik deze misschien moeten afknippen. Het is aan diverse planten te zien dat de omstandigheden waaronder ze zich moeten handhaven zwaar zijn, terwijl andere het zo op het oog goed lijken te doen. De werksters van de Lasius niger zochten tijdens het water geven een goed heenkomen of werden meegevoerd door het water om een tiental centimeters verder weer vaste grond onder de poten te hebben en verder te lopen, alsof niets en niemand in de hele wereld hen uit evenwicht kon brengen. Het zijn taaie mieren. Tussen de planten heb ik de concurrentie aangepakt en nog een paar grassprieten weg getrokken om deze in de groei te benadelen. 

Aan het einde van dezelfde dag heb ik de boomspiegel nog groter gemaakt. Verder van de stam vandaan was de grond aanzienlijk beter bewerkbaar. Op de mieren na, ben ik verder geen voor het oog zichtbaar bodemleven tegen gekomen. Ik mocht deze planten gratis uitzoeken en meenemen als bezoeker aan een kassencomplex en heb daar dankbaar gebruik van gemaakt. Het zijn geen inheemse planten, maar ik hoop hiermee wel de maaier op afstand van de kruidachtige planten te houden, die ik wil behouden. In de lijn van de bomen is het wel een kleurrijke uitzondering geworden. 

Gebrek aan kennis en tijdsdruk heeft er toe geleid dat ik een aantal kruidachtige en vaste planten bij elkaar heb gegooid en afwacht welke het gaan overleven, in het kort de toegepaste werkwijze. Het is beslist niet de juiste manier, maar ik leer helaas ten koste van de planten. Voor een aantal van hen zal de verplaatsing slechts uitstel van een zeker einde zijn geweest, omdat de bouwgrond waarop ze voor kwamen inmiddels is afgegraven. Een inventarisatie vanaf 19 juni van wat er al aan planten aanwezig was en later bij is gezet.

Lamiastrum galeobdolon 'Florentinum' (bonte, gele dovenetel)

Solidago (guldenroede)

Alliaria petiolata (look zonder look)

Equisetum arvense (heermoes) was al aanwezig

Arctium minus (gewone klit)

Symphytum officinale (gewone smeerwortel)

Trifolium pratense (rode klaver)

Plantago major (grote weegbree)

Sedum spurium (vetmuur)

Potentilla anglica (kruipganzerik) was al aanwezig

Eupatorium cannabinum (koninginnenkruid)

Tussilago farfara (klein hoefblad)

Bellis perennis (madeliefje)

Geranium dissectum (slipbladige ooievaarsbek)