De gemeente Altena gebruikt een boom als symboliek en past deze toe op de website en in publicaties. Vlak voor de kerstdagen van 2025 ben ik in samenwerking met een collega van communicatie ermee aan de slag gegaan om er eentje te realiseren.
Het bracht me op een idee om een boom voor me zelf te maken, maar ditmaal met meer tijd tot mijn beschikking en ruimte voor verdieping. Het weinige dat de beide projecten met elkaar gemeen hebben is dat het een boom moet voorstellen.
Tijdens de voorbereidingen voor mijn project zocht ik op het internet naar bomen. De eerste schets kreeg een rechte stam, maar dat idee heb ik al snel weer losgelaten. De minder perfecte exemplaren op de foto's trokken meer mijn aandacht dan de bomen die ik vanuit mijn kamerraam zie staan, die lang geleden in opdracht van de gemeente zijn aangeplant. Kronkelige takken, holtes in de stam, afgebroken takken en zwammen spraken veel meer tot mijn verbeelding.
Voor mobiliteit komt de boom op een houten trolley met draaibare wielen te staan. Het bestaat uit vier lagen hout, waarvan de onderste twee platen dienen om de wielen aan het oog te onttrekken. Houtlijm en schroeven houden alles bij elkaar. Het is sterk genoeg om het gewicht van de boom te kunnen dragen. Het heeft de vorm van een blad en is met zeven centimeter hoog genoeg om een deel van het ondergronds leven op weer te geven. Op twee plekken boorde ik aan de buitenkant een ondiep gat als simulatie waar een worm een blad de grond intrekt. De ongeverfde bovenzijde zal als een boomspiegel dienen.
De boom is gemaakt van gaas, karton, plastic tairips en lagen verf. Het versnipperde papier heb ik in water laten weken om het na enige tijd weer uit de emmer te halen en zoveel mogelijk water met de hand eruit te knijpen voor ik behanglijm gebruikte om er papier maché van te maken.
Om het kromtrekken van het karton te voorkomen gebruik ik gewichten tijdens het drogen.
Bijna dagelijks ben ik met het project bezig geweest, omdat ik er energie van kreeg. Laag voor laag bracht ik de papier maché aan. Ik verspreidde het werk over de stronk en stam om alles wel voldoende tijd te geven om te kunnen drogen. De ene dag was ik bezig met de wortels, de dag erop met het vullen van de stam, maken van een zijtak, de dag daarop weer met het gladstrijken van ongelijkmatigheden in de stam, etc. Het ging me steeds makkelijker af naarmate de boom in omvang toenam.
De eerste tak kwam lager dan de rest van de kroon. Het zal een deel van de schade laten zien waar de boom van herstellende is. De diameter van de stam is toegenomen, omdat ik minder tevreden was geworden over de wortels. Als je niet onder tijdsdruk staat hoef je ook geen compromissen te sluiten. Rond deze tijd ben ik pas aan de slag gegaan met de trolley, omdat ik twijfelde over de grootte ervan.
Na talrijke foto's van de bast op verschillende boomsoorten te hebben bekeken en experimenten met papier maché heb ik mijn eigen vorm van bast aangebracht. Deze komt niet overeen met wat je in de natuur aantreft, maar wat ik eerst voor ogen had mislukte volkomen en bleek geen haalbare kaart voor mij te zijn. Waar de stam vrij is van schors heb ik kraftpapier in een paar lagen over de papier maché aangebracht, voor een gladdere afwerking.
De verf op de stam is afkomstig van de trolley, dat ik benutte om de kwast op droog te vegen. Even had ik het idee om de boomspiegel te beplanten, maar dat heb ik deels losgelaten. Ik wilde een vlakke bodem hebben voor de boom, dat ik later kan aanpassen naar behoefte, door er iets aan toe te voegen of juist te verwijderen. Deze elementen zullen afhangen van de seizoenen, met als ongewijzigde basis de boom zelf. Bladeren, planten, paddenstoelen, sneeuw en dieren zijn daarbij allemaal optioneel.
De stam kreeg diverse zijtakken, die eerst in ontwikkeling achterbleven, terwijl de stam wel in hoogte toenam en de hoeveelheid schors zich steeds verder uitbreidde. Pas na het bereiken van de top ben ik aan de slag gegaan met de takken en werkte daarbij van boven naar beneden om de kroon beter weer te kunnen geven. Om gewicht in de kroon te besparen heb ik ervan afgezien om deze takken op te vullen met papier. In plaats daarvan heb ik het gaas omwikkelt met krantenpapier en kraftpapier.
Om de gewichtsbesparing te camoufleren heb ik op het kraftpapier in een dunne laag papier-maché aangebracht. Op deze wijze verschilt het voor het oog nauwelijks van de rest van de boom.
Voor onze feestdag Pasen heb ik de boom al in gebruik genomen voor deze geheel af was.
Eieren van styropor heb ik in twee verschillende formaten aangeschaft. Om deze te beschilderen heb ik gebruik gemaakt van verf op waterbasis om het piepschuim niet aan te tasten. Als basis heb ik voor elk ei witte verf gebruikt.
Voor de eieren van zes centimeter lang heb ik gebruik gemaakt van hennep touw. Voor elk net heb ik acht strengen afgeknipt van elk veertig centimeter lang. Deze stukken heb ik aan elkaar geknoopt. De strengen heb ik in tweetallen verdeeld en op ongeveer vier centimeter van de grote knoop samen geknoopt. Van elke tweetal heb ik een enkele streng genomen en deze opnieuw vast geknoopt. Het is het begin van een patroon dat je eindeloos kan herhalen tot het touw opraakt. In dit geval ben ik niet verder gegaan en heb ik de acht strengen weer samen gevoegd om een knoop in te leggen. Het is nu gereed om op te hangen.
Achteraf gezien was het piepschuim te licht om de netten er strak hangend uit te laten zien. Het aanbrengen van schors op de boom heb ik na Pasen weer hervat.
Het project gaf me voldoende inspiratie om op zoek te gaan naar natuur gerelateerde (inter)nationale themadagen en zelfs weken waaraan in 2026, verspreid over het hele jaar, aandacht kan worden geschonken met behulp van een boom en boomspiegel. Aangevuld met de seizoenen.
Januari
- Op 7 januari is het nationale thema Aardbeiendag
- Op 17 januari in het nationale thema Tulpendag
- Op 30-31 januari is het nationale thema Tuinvogeltelling
Februari
- Op 2 februari is het internationale thema Wereld waterlandendag
- Op 10 februari is het internationale thema Werelddag van de peulvrucht
Maart
- Op 3 maart is het internationale thema Wereld wilde dierendag
- Op 18 maart is het nationale thema Landelijke opschoondag
- Op 20 maart is het internationale thema Wereld kikkerdag
- Op 20 maart is het nationale thema Dag van de groenprofessional
- Op 20 maart is het internationale thema Dag van de mus
- Op 21 maart start het astronomische seizoen Lente
- Op 21 maart is het nationale thema Boomfeestdag
- Op 25 maart is het nationale thema Landelijke compostdag
- Op 26 maart is het internationale thema Internationale Klimaatdag
- Op 28 maart is het nationale thema Zoogdierdag
April
- Op 4-10 april is het nationale thema Week van de groene tuin
- Op 7 april is het internationale thema Wereld beverdag
- Op 15 en 16 april is het nationale thema Nationale bijentelling
- Op 17 april is het internationale thema Dag van de waardering voor vleermuizen
- Op 17-21 april is het nationale thema Week van de teek
- Op 22 april in het internationale thema Dag van de Aarde
- Op 30 april is het nationale thema Dag van de paardenbloem
Mei
- Op 6 mei is het internationale thema Dag van de trekvogel
- Op 12 mei is het internationale thema Internationale dag van de plantgezondheid
- Op 17 mei is het internationale thema Internationale dag van de bedreigde diersoorten
- Op 18 mei is het internationale thema Wereld plantendag
- Op 20 mei is het internationale thema Wereld bijendag
- Op 22 mei is het internationale thema Dag van de biodiversiteit
- Op 24 mei is het nationale thema Dag van het park
Juni
- Op 5 juni is het internationale thema Wereld milieudag
- Op 6 juni is het internationale thema Wereld plaagdierendag
- Op 13 juni is het internationale thema Wereldvlinderdag
- Op 21 juni start het astronomische seizoen Zomer
Juli
- Op 16 juli is het internationale thema Internationale dag van de slang
- Op 20 juli is het nationale thema Hoveniersmaandag
- Op 26 juli is het internationale thema Internationale dag voor de bescherming van het mangrove ecosysteem
- Op 28 juli is het internationale thema Dag van de natuurbescherming
Augustus
- Op 14 augustus is het internationale thema Wereld hagedissendag
- Op 19 augustus is het internationale thema Wereld aardappeldag
- Op 20 augustus is het internationale thema Wereld muggendag
- Op 23 augustus-1 september is het internationale thema Wereld water week
September
- Op 7 september is het internationale thema Internationale dag van de schone lucht
- Op 16 september is het internationale thema Wereld schoonmaak dag
- Op 19-25 september is het nationale thema Week van het landschap
- Op 21 september start het astronomische seizoen Herfst
- Op 27 september is het internationale thema Wereld rivierendag
Oktober
- Op 4 oktober is het internationale thema Werelddierendag
- Op 9 oktober is het internationale thema Internationale dag van het ei
- Op 14 oktober is het nationale thema Nationale groente- en fruitdag
- Op 28 oktober is het nationale thema Nacht van de nacht
November
- Op 3-4 november is het nationale thema Natuurwerkdag
December
- Op 3 december is het nationale thema Anti-pesticidendag
- Op 5 december is het nationale thema Wereld bodemdag
- Op 21 december start het astronomische seizoen Winter